Olaylar henüz taze iken milyar dolarlık büyük altyapı (inşaat/tünel) projelerini beklemeden, mevcut kaynakların akıllıca yönetimi, mevzuat gücü ve dijitalleşme ile İstanbul’daki sel ve su baskını risklerini %60-70 oranında azaltmayı sağlayabilecek bazı makro çözüm uygulamalarına dikkat çekmek istiyoruz.
Eldeki belediye personel ve araç gerecin doğru zamanda, doğru noktaya odaklanmasını sağlayacak sıfır maliyeti uygulamalar vardır. Bunlardan biri kritik 1000 mazgal veri tabanının oluşturulmasıdır. İstanbul genelinde her yağmurda tıkanarak taşkına sebep olan kronik mazgal, menfez ve rögar noktaları AKOM ve İSKİ verileriyle haritalandırılmalıdır.
Böylece büyük bir yağış uyarısı alındığında, temizlik ekipleri tüm şehre rastgele dağılmak yerine, yağış başlamadan 3 saat önce sadece bu “Kritik 1000” noktaya konumlandırılır. Yaprak, çöp ve poşetlerin mazgalları tıkaması elle müdahale edilerek bile önlenebilir.
Sağanağın tepe noktası (pik yaptığı saatler) için Valilik ve Belediye eşgüdümüyle bölgesel lojistik yasakların uygulamaya sokulmalıdır. Riskli saatlerde motokurye, paket servis ve ağır vasıtaların trafiğe çıkışı geçici olarak durdurulur. Bu hamle; yollardaki kaosu önler, araçların su altında kalmasını engeller ve itfaiyenin hareket kabiliyetini artırır.
Bazı mevzuat destekleri önemli katkılar sağlayabilecektir. Sözgelimi açık otoparklara geçirgen zemin zorunluluğu getirilmelidir. İstanbul İmar Yönetmeliği’ne eklenecek bir madde ile yeni yapılacak tüm açık otoparkların, AVM otoparklarının ve site içi açık alanların beton veya asfalt yapılması yasaklanır. Bu alanlarda aralarından çim çıkan, delikli kilit taşlarının (geçirgen zemin) kullanımı zorunlu kılınır. Şehrin betonlaşmış yüzeyleri, sıfır kamu maliyetiyle yağmur suyunu emen birer süngere dönüştürülür.
Bodrum katlarına iskan kısıtlaması ve işlev değişikliği yapılmalıdır. Taşkın riski yüksek dere yataklarında ve havzalarda (Örn: Esenyurt, Alibeyköy vb.) binaların bodrum katlarının “konut (yaşam alanı)” olarak kullanılması tamamen yasaklanmalıdır. Mevcut bodrum katların ticari depolara, sığınaklara veya ortak alanlara dönüştürülmesi desteklenerek can kaybı riski sıfıra indirilebilir.
İstanbul’un bilinen süreğenleşmiş 50-60 alt geçidine su seviyesi ölçen ucuz ultrasonik sensörler yerleştirilebilir. Su seviyesi kritik eşiğe geldiği an, sensörler otomatik olarak alt geçit girişindeki trafik ışığını kırmızıya çevirir veya mekanik bariyerleri indirerek araçların içeri girmesini (ve mahsur kalmasını) fiziksel olarak engeller.
AFAD ve AKOM sistemleri, tüm İstanbul’a genel uyarı geçmek yerine sadece bulutun yoğunlaştığı ve taşkın riski taşıyan mahalleleri hedeflemelidir. İlgili bölgedeki baz istasyonlarına bağlı telefonlara “Bulunduğunuz sokakta 30 dakika içinde taşkın beklenmektedir, dükkan bariyerlerinizi takın ve üst katlara çıkın” şeklinde doğrudan noktasal uyarı iletilmesi sağlanır.
Beton borular döşemek yerine doğanın su tahliye yeteneğini kullanma yöntemlerine başvurulmalıdır. Yol kenarlarındaki yüksek kaldırımlarda ve refüj taşlarında belirli aralıklarla 10-15 santimetrelik boşluklar (kesikler) açılır. Asfaltta biriken yağmur suyu, rögarlara gidip altyapıyı kilitlemeden önce bu kesiklerden geçerek yol kenarındaki toprağa, yeşil alanlara ve ağaç diplerine sızar. Böylece boruların üzerindeki hidrolik yük anında hafifler.
Bütün bunlar büyük bir yük getirmemektedir. Muhalif belediye teknik sorumlularının ve yöneticilerinin hasım gibi görülmeyip işbirliği yapılması yeter.
cevresagligi.org’da yayımlanan yazılardan kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir
