Pirolizidin alkaloidleri (PA), bitkisel ürünelrde ve gıdalarda bulunabilen ve karaciğer sorunlarına genetik etkilenmelere ve sinir sisteminde toksik etkilere neden olabilen ve bu açılardan insan sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturabilen maddelerdir. Bitkisel ürünler ve gıda takviyelerinde bulunabilir bunun yanında bazı gıdalarda da saptanabilir. İnsan sağlığına olumsuz etkileri denetim ve izlem açısından ülkelerde bitkisiel ürünler ve PA’lar ile ilgili bazı düzenlemeleri beraberinde getirmiştir.
ABD
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), gıda ürünlerinde pirolizidin alkaloidleri (PA) için izin verilen maksimum seviyeleri belirleyen belirli bir düzenlemeye sahip değildir. Ancak FDA, PA’ların oluşturduğu sağlık risklerini kabul eder ve bunları genel gıda güvenliği yasaları ve tüketici uyarıları, özellikle bitkisel ürünler ve takviyelerle birlikte ele alır.
FDA yaklaşımında temel noktalar:
- PA içeren ürünlerin ülke içinde kullanımına karşı uyarılar
-FDA, özellikle yüksek seviyelerde PA içerdiği bilinen bir bitki olan karakafesotu (comfrey) hakkında uyarılar yayınlamıştır.
-Karakafesotunun karaciğer toksini olma ve kanseryapar potansiyeli nedeniyle iç tüketime yönelik diyet takviyelerinde kullanılması yasaktır.
-FDA, ülke içi kullanım için pazarlandığında karakafesotu içeren ürünleri piyasadan kaldırmak için yaptırım eylemleri başlatmıştır.
- Gıda Takviyesi Sağlık ve Eğitim Yasası (DSHEA, 1994) kapsamında genel denetim
- Gıda takviyeleri (bitkisel ürünler dahil) DSHEA kapsamında düzenlenmektedir. Bu yasa kapsamında, üreticiler güvenliği sağlamaktan sorumludur. FDA, toksik PA’lar içerenler de dahil olmak üzere ürünler tağşiş edilmiş veya güvenli değilse müdahale edebilir.
- Gıda ve ilaç güvenliği standartları (tağşiş edilmiş gıdalar)
- Zararlı bir madde (PA’lar dahil) içeren herhangi bir gıda veya takviye, Federal Gıda, İlaç ve Kozmetik Yasası (FDCA) kapsamında tağşiş edilmiş sayılabilir.
- FDA, bir ürünün sağlık riski oluşturduğu gösterilirse ürün geri çağırma, ithalat uyarıları veya el koyma gibi yaptırım eylemleri gerçekleştirebilir.
FDA uyarıları ve önerileri:
- Karakafesotu otu: FDA, oral takviyelerde kullanımını yasaklamıştır ve çatlak ciltte haricen kullanımını önermemektedir (vücuda emilme tehlikesi).
- Tüketici tavsiyesi: FDA, tüketicilere PA üreten bitkiler içeren bitkisel ürünlerden, özellikle kırkkilit otu, öksürük otu ve hodandan kaçınmalarını tavsiye edilmektedir.
FDA’nın (henüz) henüz tamamlamadığı eksikler:
- AB’deki gibi bal, çay veya gıda ürünleri için maksimum PA limitleri belirlenmemiştir.
- Gıda ürünlerinde PA kontaminasyonu için zorunlu test gereklilikleri yoktur.
- FDA yaklaşımı, pazar öncesi onay veya rutin izleme yerine pazar sonrası gözetim ve uygulamaya daha fazla güvenir.
FDA’nın pirolizidin alkaloidlerine yaklaşımı, özellikle karakafesotu ürünleriyle ilgili tüketici uyarılarına ve mevcut gıda ve ilaç güvenliği yasaları kapsamındaki yaptırım eylemlerine odaklanmaktadır. FDA, karakafesotu gibi belirli PA içeren bitkisel ürünlerin dahili kullanımını yasaklamış olsa da, AB gibi diğer bölgelerde görüldüğü gibi gıdalarda ve diyet takviyelerinde PA kontaminasyonu için belirli düzenleyici sınırlar belirlememiştir.
Avrupa Birliği (AB)
Temel düzenlemeler:
- Avrupa gıda güvenliği otoritesi (EFSA), PA’ları genotoksik (genzehiri) kanseryapar olarak değerlendirmiştir.
- 2020’de Avrupa komisyonu (EC), komisyon yönetmeliği (AB) 2020/2040 aracılığıyla belirli gıdalardaki PA’lar için maksimum sınırlar getirmiştir. PA sınırları (Temmuz 2022’den itibaren geçerlidir):
Gıda kategorisi maksimum PA seviyesi
Bitkisel infüzyonlar (çaylar hariç) 200 µg/kg
Çaylar (yeşil ve siyah dahil) 150 µg/kg
İnfüzyon için kurutulmuş otlar 400 µg/kg
Bitkisel ürünler içeren gıda takviyeleri 400 µg/kg (yaprak), 1000 µg/kg (kökler)
Arı poleni ve polen bazlı ürünler 500 µg/kg
Bal 500 µg/kg
Komisyon yönetmeliği (AB) 2020/2040
Bitkisel ilaçlar
- Üye devletler (Almanya, Avusturya, vb.) PA içeren bitkisel ilaçları yasaklamış veya katı sınırlamalar getirmiştir.
- Alman BFR, PA’ların günlük alımının 0,007 µg/kg vücut ağırlığı ile sınırlandırılmasını önermektedir.
Birleşik krallık (BK)
- BK, gıda, takviye ve bal için benzer PA limitleri ile brexit sonrası AB düzenlemelerini takip etmektedir.
- Uygulama gıda standartları ajansı (FSA) tarafından yürütülmektedir.
Avustralya ve Yeni Zelanda
Terapötik ürünler idaresi (TGA)
- Terapötik ürünlerde karakafesotu (symphytum spp.) Kullanımı yasaktır.
- Topikal ürünlere izin verilmektedir ancak “sadece harici kullanım için” ve “çatlak cilde uygulanmamalıdır” etiketi yapıştırılmalıdır.
Gıda standartları
- Avustralya ve Yeni Zelanda gıda standartları (FSANZ), bal ve bitkisel ürünlere odaklanarak PA izleme üzerinde çalışmaktadır.
- PA’lar için balda 1 µg/günlük tolere edilebilir günlük alım (TDI) önerilir.
İsviçre
- İsviçre, genellikle AB standartlarıyla uyumlu olan katı PA sınırları uygular.
- PA içeren bitkisel ilaçlar kısıtlanır veya yasaklanır.
İsviçre terapötik ürünler ajansı (SWISSMEDIC)
Çin
- Geleneksel Çin tıbbı (TCM), bazı PA içeren bitkileri içerir (örn. Mor kadife çiçeği (Gynura), kanarta otu (senecio) türleri).
- Çin ulusal tıbbi ürünler idaresi (NMPA), PA içeren ilaçlar için toksikolojik değerlendirme ve risk değerlendirmesi gerektirir.
- Belirli bitkisel preparatlara kısıtlı kullanım veya dozaj sınırlamaları uygulanır.
Japonya
- Sağlık, çalışma ve refah bakanlığı (MHLW), gıda ürünlerinde PA içeren bitkileri kısıtlar.
- Bitkisel ilaçlardaki PA’lar sıkı bir kontrol gerektirir ve dahili olarak tüketilen karakafes otunun satışı yasaklanmıştır.
Kanada Sağlık Bakanlığı
- Uygun şekilde etiketlenmediği sürece karakafesotu içeren ürünleri dahili kullanım ve topikal ürünler için yasaklar.
- Doğal ve reçetesiz sağlık ürünleri müdürlüğü (NNHPD), günde 1 µg’ı aşan PA içeren ürünleri yasaklar.
Kısaca gıda ve takviyelerde AB’nin katı maksimum seviyeleri (2020/2040 düzenlemesi)söz konusudur. İngiltere, Brexit sonrası AB sınırlarını takip eder; FSA tarafından izlenir. Avustralya/Yeni Zelanda karakafesotu dahili olarak yasaklanmıştır; PA bal ve takviyeleri için sınırlamalar getirmiştir.
İsviçre AB düzenlemeleriyle uyumlu; PA’lar bitkisel ilaçlarda kısıtlandı.
Çin risk değerlendirmesi gerekiyor; PA içeren TCM bitkileri üzerinde kontroller söz konusu.
Japonya karakafesotu yasaklandı; bitkisel ilaçlardaki pa’lar sıkı bir şekilde kontrol edildi.
Kanada karakafesotu dahili kullanım için yasaklandı; günlük PA alım sınırları belirlendi.
Kaynaklar
- EFSA, Scientific Opinion on Pyrrolizidine Alkaloids (2011):
- EU Regulation 2020/2040 on PA Limits
- BfR (Germany) Recommendations: BfR Link
- TGA Australia: TGA Link
- Health Canada: Health Canada Link
- FDA Advises Dietary Supplement Manufacturers to Remove Comfrey Products From the Market. July 6, 2001. https://www.e-lactancia.org/media/papers/Comfrey-FDA2001.pdf
- FDA, Dietary Supplements https://www.fda.gov/food/dietary-supplements
- FDA, Questions and Answers on Dietary Supplements https://www.fda.gov/food/information-consumers-using-dietary-supplements/questions-and-answers-dietary-supplements
- Federal Food, Drug, and Cosmetic Act (FD&C Act). https://www.fda.gov/regulatory-information/laws-enforced-fda/federal-food-drug-and-cosmetic-act-fdc-act
- Schramm S, Köhler N, Rozhon W. Pyrrolizidine Alkaloids: Biosynthesis, Biological Activities and Occurrence in Crop Plants. Molecules. 2019 Jan 30;24(3):498. doi: 10.3390/molecules24030498. PMID: 30704105; PMCID: PMC6385001.
- Jayawickreme K, Świstak D, Ozimek E, Reszczyńska E, Rysiak A, Makuch-Kocka A, Hanaka A. Pyrrolizidine Alkaloids-Pros and Cons for Pharmaceutical and Medical Applications. Int J Mol Sci. 2023 Nov 30;24(23):16972. doi: 10.3390/ijms242316972. PMID: 38069294; PMCID: PMC10706944.
cevresagligi.org’da yayımlanan yazılardan kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir
